Người Việt ở Hải Ngoại: Thiếu tiếngnói, cô đơn, đong đầy những nuốitiếc nơi xứngười

Mọi thứ Việt kiều có, người ở Việt Nam còn có nhiều hơn thế. Giờ Việt kiều chỉ đơn giản là người Việt Nam sinh sống tại nước ngoài.

Bạn muốn khởi nghiệp và sau đó làm giàu? Làm điều đó ở Việt Nam dễ hơn. Bạn muốn có một vị trí, chỗ đứng trong xã hội và nhận được sự kính trọng? Làm điều đó ở Việt Nam dễ hơn.

Bạn thích cuộc sống sôi động hàng ngày, gần gũi và gắn kết gia đình và người thân Điều đó bạn tìm thấy ở Việt Nam, không phải ở đây. Những điều này có thể bạn đã đọc hay nghe qua, và không tin lắm.

Nhưng đó chính là sự thật, và nhiều người trong cuộc đã dũngcảm nói lên sự thật ấy.

Gần 20 năm lănlộn học tập và làm việc tại Châu Âu cho tôi một cái nhìn công bằng về cuộc sống người Việt tại các quốc gia này, và có sự so sánh với Việt Nam.

 

Việtkiều tại Châu Âu

Những năm 90 của thế kỷ trước, khi đất nước còn nghèo, một cụcxà bông thơm còn là món quà có ý nghĩa, Việt kiều ở các nước này hay châu Âu, khi về quê nhà mang theo hình ảnh bảnh bao, vật chất no đủ, thì từ 10 năm trở lại đây, hình ảnh ấy không còn quyếnrũ nữa, khi Việt Nam đã pháttriển hơn nhiều.

Mọi thứ Việt kiều có, người ở Việt Nam còn có nhiều hơn thế. Giờ Việt kiều chỉ đơn giản là người Việt Nam sinh sống tạinước ngoài.

Nếu so với các sắc dân châu Á khác tại Châu Âu, cộng đồng ngườiViệt với số dân 300.000 người chỉ thua cộng đồng Trung Quốc, Ấn Độ hay Philippines.

Khi mới tới, để mưu sinh, người Việt bắt đầu bằng các công việc của nghề làm móng (nail), làm công nhân trong các hãngxưởng, và muộn hơn ít năm thì làm các công việc dịchvụ trong cộng đồng người Việt như môi giới nhà đất, bán bảohiểm hay mở quánăn Việt Nam.

 

Mỗi sắc dân châu Á nhập cư lại chiếm lĩnh đặc trưng ngành nghềriêng và nhóm khác rất khó chen chân, như người Hoa thì buôn bán, mở hàng ăn, siêu thị thực phẩm, người Ấn Độ thì làm chủ các trạmxăng và cửa hàng tiện lợi

còn ngườiViệt theo đuổi nghề làm móng, người Thái làm massage, người Philippines làm giúp việc và chăm sóc người già, là những nghề nghiệp ở thang bậc thấp trong xã hội, cho dù chúng ta vẫn khẳng định là bất cứ nghề nào kiêm sống chân chính cũng đáng quý.

Thu nhập trung bình của người Việt ở khoảng 25.000 tới 40.000 CAD/năm sauthuế trong các nghề này.

Mức thu nhập nếu so với Việt Nam thì có vẻ cao, nhưng chỉ ở dạng trungbình thấp ở Châu Âu, và tằn tiện thì cũng đủ chi phí cho cả gia đình tiềnnhà (thuê hoặc mua trả góp), thuế đất, tiền xe ô tô, bảohiểm, ăn uống, điện nước, và các loại hóa đơn khác.

Sau chừng 10-15 năm tiếtkiệm, có thể mua được căn nhà nhỏ. Khi đã mua nhà, xe trả góp, hay tiêu bằng thẻ tín dụng, tất cả vướng ngay vào vòng quay của bẫythu nhập trung bình và áplựckiếm tiền hàng tháng để trả nợ hiệndiện từng giờ từng phút mỗi ngày.

Những dịp đi ăn uống bên ngoài, chỉ một vài lần mỗi tháng, với người Việt Nam thì đơn giản, nhưng với Việt kiều thì phải chắtbóp nhiều khoản khác. Mua đồ hiệu phải cực kỳ cân nhắc và đợi đến khi hànggiảm giá.

Người Việt chi tiêu tằn tiện, vun vén cho gia đình và con cái, hy vọng thế hệ con cái được hưởng nền giáo dục ở đây có thể mang lại nghềnghiệp tốt hơn trong tương lai như luậtsư, kỹ sư, bácsĩ và một vị trí đượctôn trọng hơn trong xã hội như nhân viên nhà nước.

Nhưng đời không như là mơ. Ba mươi năm sau, thế hệ Việt kiều mới dù có được hưởng nền giáo dục tốt hơn và có nhiều bằng cấp hơn, những ngành nghề chính của người Việt thế hệ sau này vẫn vậy, đó là làm móng, công nhânhãng xưởng, và dịch vụ cho người Việt.

Không đủ can đảm hay nănglực theođuổi tới cùng giấc mơ học thức, khó tìm việc làm, sự kỳ thị thiểu số và cạnhtranh đáng kể từ sắc dân da trắng là nhữnglực cản khiến cho thế hệ Việt kiều mới lại quay về những nền tảng đã cũ mà cha mẹ họ gây dựng nên.

Với những người khác, tìm được một công việc và giữđược công việc cũng đã là một giấc mơ đáng kể rồi.

Châu Âu công khai những người thu nhập trên 100.000 CAD/năm, nên một số rất ít người Việt có thu nhập cao thì không khoe, vì thuếrất cao, những người khoe thì lại là giả.

Rất rất ít những cái tên người Việt nổi lên ở Châu Âu trong một vị trí đại loại như quan chức, một nhà khoa học, một nghệ sĩ tài năng hay chủ một doanh nghiệp lớn.

Đằng sau những giấc mơ

Phải có một thầnkinh thép để sống tại một quốc gia chậm chạp, kiên nhẫn, và bảothủ như Châu Âu này. Cho dù chínhphủ các nước ở Châu Âu cố gắng xây dựng một xã hội đa văn hóa, sự kỳ thị (tiếng Anh và người châu Á) và tính cách lạnhlẽo của người Châu Âu bản xứ, cùng với mặc cảm thiểu số khiến cho một số sắc dân, trở nên co cụm trong cộng đồng của riêng họ như một cách phòngvệ tự nhiên.

Người Việt cũng vậy, hầu hết đều sống rất hiền lành, an phận, và cố gắng tránh xa mọi rắc rối với luậtpháp. Các mâuthuẫn trong cộng đồng Việt rất nhỏ, không khi nào có bạolực nhưng cũng rất khó giảiquyết.

Ví dụ là sự kỳthịNam Bắc, kỳthịcủa những người Việt cùng hãng hay cùng tiệm nail chỉ vì làm thêm giờ, hay giành khách.

Những hội nhóm sinhhoạt chung thì thường dành cho người cao tuổi và dưới màu sắc tôngiáo tồntại được lâu hơn cả, còn các quan hệ khác thường là hời hợt.

Gia đình là hạt nhân quantrọng nhất, và thành lũy cuối cùng để bảovệ và che chở người Việt, nhưng cũng rất mỏng manh dễ vỡ dưới tácđộng của cuộc sống sòng phẳng đến tànnhẫn, ít cảm xúc nơi này.

Người già Việt kiều hay nói “cái xứ này nó không có tình người”, còn người trẻ thì không quan tâm bởi rào cản ngôn ngữ với tiếng mẹ đẻ và bởi họ được dạy rằng “đời ai người nấy lo”.

Những mâuthuẫn trong gia đình và giữa các thế hệ cũng rất khó giảiquyết bởi không có những can thiệp, chia sẻ, an ủi hay tư vấn từ họ hàng bà con, hàng xóm, hay hội đoàn, cái mà tưởng như rất phiền phức tại Việt Bam, nhưng lại hữu dụng mà chẳng có ở đây.

Mùa đông thì lạnhngắt, ngày thì dài lê thê. Không khí gia đình bà con ấm cúng, chào hỏi thân quen là những giấc mơ bình dị mà hiếm hoi có được.

Người già Việt kiều hay nói “cái xứ này nó không có tình người”, còn người trẻ thì không quan tâm bởi rào cản ngôn ngữ với tiếng mẹ đẻ và bởi họ được dạy rằng “đời ai người nấy lo”.

Văn hóa Việt phai mờ ở phần lớn người Việt trẻ ở thế hệ thứ hai, không được duy trì tốt như người Nhật, Hàn hay Trung Hoa.

Việt kiều nữ, với tính cách nhỏ nhẹ, nấu ăn ngon, chăm sóc gia đình, hơn hẳn gái Tây nên nhiều trai theo đuổi và dễ chọn bạn đời, ngay cả khi họ đã từng đổvỡ.

Việt kiều nam không có vị thế như ở Việt Nam, một phần vì văn hóa và bình đẳng giới tại đây, một phần nữa là rất khótìm vợ.

Gái Tây không thích trai Việt, điều đó chắc chắn rồi. Gái Hàn, Nhật thì quá cao, với không tới.

Hy vọng vào gái Việt Nam, hay Trung Hoa thì họ cũng luôn được trai Tây hay các sắc tộc khác để ý. Việt kiều nam trông có vẻ bảnhbao nhưng thực trong lòng héohon vì công ăn việc làm, nợnần hay cô đơn.

Khả dĩ nhất là về Việt Nam lấy vợ qua mai mối, nhưng sau khi mang được vợ qua, những rắc rối mới lại bắt đầu. Những năm đầu, do không quen lắm và tiếng Anh chưa thạo, người vợ thường ở nhà, làm việc gia đình.

Khi vững hơn, họ bắt đầu tìm việc ở ngoài và lại là mục tiêu để ý của nam giới ở đây, bao gồm cả Việt kiều nam khác, và điều đó là khởi đầu những bikịchđều cùngkịch bản.

Niềm vui sáng nhất của phần lớn Việt kiều có lẽ là thỉnh thoảng ngóng đợi ngày vềViệt Nam chơi, sau một thời gian tích cóp.

Ở cái xứsở mà từ đó họ đã ra đi, thực ra lại có mọi thứ và lại là nơi giữ mảnh hồn cuối cùng của họ. Lậtđật ra đi, để rồi quay trở lại ngắm mình trong gương tự thấy đã già.

Nếu bạn không là ai, không có gì ở Việt Nam, Châu Âu sẽ cho bạn một cuộc sốngtạm đủ, nhưng nếu bạn đã có một cươngvị, một cuộc sống tốt, hãy cân nhắc cho thật kỹ.

Lớp lớp những người khác, lại tiếp tục đếnChâu Âu, bằng mọi giá, bằng nhiều con đường, bỏ lại cả những gì tốt nhất để làm lại từ đầu, và sau nhiều năm những giấc mơ nhỏ dần lại, và thay vào đó là những nuốitiếc.

“Anh tưởng nước giếng sâu, anh nốisợidây dài

Ai ngờ giếngcạn, phíhoài công anh nối sợi dây…”

(Ca dao Việt nam)

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.